Durft u het aan?

Lang geleden vertelde de kastelein van café Zwarts in Amsterdam mij, dat hij zijn zoon had laten testen door Prof Waterink. Dat was destijds een bekende pedagoog.
Waterink’s conclusie was ongeveer als volgt: ‘Een aardige jongen, geen hoogvlieger maar hij kan een goede timmerman worden.” ‘En’, zei zijn vader: ‘dat is hij ook geworden’.

Zo gaat het dus niet meer. De meeste ouders willen méér voor hun kinderen. De kop boven een artikel in NRC Handelsblad van 11 augustus is: ‘Dat kind móet en zál slagen.’ Ouders geven steeds meer geld uit om hun kind een zo hoog mogelijk onderwijstype te laten volgen. In het Nederlandse ‘middle-class’ milieu is vwo de norm geworden. Als de ouders eraan twijfelen of hun kinderen het beoogde niveau wel aankunnen, zijn er tal van mogelijkheden: huiswerkbegeleiding, bijles, examentraining enz.
Het kind wordt ‘maakbaar’ geacht en moet dus op het hoogste niveau gebracht worden. Het moet ‘hoogopgeleid’ worden anders is er sprake van een mislukking.

Eén van de adviseurs die in het artikel geciteerd worden, zegt: ‘Als ik aan ouders vraag naar het talent van hun kind, dan kijken ze me vaak glazig aan. Ze grijpen vervolgens naar cijferlijsten van de school.’
Veel ouders hebben een soort ‘standsbesef’ dat gerelateerd is aan behaalde diploma’s. En ze zijn even intensief bezig met de schoolresultaten van hun kinderen  als de ouders in de tijd van Jane Austen met de kansen op de huwelijksmarkt.
Het is een merkwaardige en misschien ook wel bedenkelijke ontwikkeling. Bedenkelijk omdat er een nieuwe tweedeling in de maatschappij zichtbaar wordt: die van de lager opgeleiden en die van de hoger opgeleiden, waar ondertussen de commercie op inspeelt: ‘Daten met hoger opgeleiden’!

Merkwaardig en paradoxaal is dat door de druk op de sector van de hogere opleidingen, deze nog steeds breder wordt – en gemiddeld van lager niveau. Immers, wie alleen maar kan doordringen tot het hoger onderwijs met behulp van bijlessen en extra training.. hoort daar eigenlijk niet, maar komt er wel. Het is dan ook geen wonder dat ook het hoger onderwijs steeds schoolser wordt, met heel veel uittreksels en frequente tentamens in meerkeuzevorm om de studenten zo snel mogelijk op gewicht te laten komen. Blijft dit zo goed gaan? Nee, want de aandelen van het hoger onderwijs zijn niet koersvast en een flinke daling zit eraan te komen.

J.C. Traas