Column J.C. Traas

Zak met geld

In zijn wekelijkse column ( NRC 21 september)  schreef Tommy Wieringa over de gevolgen van de bezuinigingen  op jeugdwerk en buurthuizen: ‘Je kunt erop wachten: de besparingen van het heden zijn de tekorten van de toekomst.’

Dat is in veel sectoren zo, maar waarschijnlijk nergens zo duidelijk als in het onderwijs. Grootschalige bezuinigingen waren er al in de jaren zeventig en tachtig onder de onderwijshervormer van Kemenade  en tijdens het legendarische bewind van Deetman. (meer…)

Taboe

De kranten hebben volop aandacht voor het onderwijs. Zo stond er afgelopen zaterdag 14 september een groot artikel in BNde Stem met de pakkende kop: ‘Lerarentekort nekt kind’.

Uit een enquête van CNV onderwijs onder leraren en directeuren blijkt dat men van mening is  dat het kennisniveau van leerlingen bij rekenen, taal, spelling en begrijpend lezen achteruit gaat. Het voortgezet onderwijs komt daardoor ook op achterstand: ‘Verwachte voorkennis ontbreekt. Er is een lager niveau qua begrip en toepassing bij opdrachten.’ (meer…)

Contact met de werkelijkheid

Ik denk dat vrij veel mensen geregeld luisteren naar de zeer korte verhalen  die A.L. Snijders elke zondagochtend om kwart voor negen uitspreekt voor NPO 4. Deze oud-leraar heeft een fijne pen, een scherpe blik en gevoel voor ironie en nostalgie.

Onlangs merkte hij op dat hij een zeer grote bewondering  heeft voor de schrijver Karel van het Reve ( 1921 -1999). Dat bracht mij ertoe diens bundel ‘Luisteraars’ weer in te zien. Het is een verzameling korte stukjes, columns zou je kunnen zeggen, die hij uitsprak voor de Wereldomroep.  (meer…)

Constatering

In vorige columns heb ik op basis van de gegevens die de media daarover publiceerden geconstateerd, dat het slecht gesteld is met de kwaliteit van het basisonderwijs.

Dat betekent, heel concreet, dat het voortgezet onderwijs in feite al begint met een achterstand op het punt van de basisvaardigheden. Maar goed, er is dan nog een heleboel tijd om bij te leren, zou je kunnen denken. Nederland heeft toch altijd uitstekend hoger onderwijs gehad? Of niet?

In een interview met Prof Gerard ‘tHoofd ( Nobelprijs voor de natuurkunde in 1999) komt die kwestie onverwacht aan de orde  ( BNDe Stem 10 augustus). (meer…)

Dilemma

Het lukt niet om het tekort aan onderwijzers in het basisonderwijs weg te werken. Het streven om de kwaliteit van de studenten te verbeteren door het verplicht stellen van toelatingstoetsen  voor studenten die bijv. geen aardrijkskunde, geschiedenis of natuur en techniek in hun pakket hadden, leidt tot minder aanmeldingen, een kwart van de studenten haalde de laatste jaren die toelatingstest niet, en voor geschiedenis zakte zelfs meer dan 30 procent ( BNDe Stem van 1 augustus).

Waar zijn nu de onderwijskundigen, de inspecteurs, de bestuurders, de Raden, de politici? Wat zich nu afspeelt was al jaren voorzien en wat gebeurt er? Het draait alleen maar verder in de soep. (meer…)

Het spoor terug

Het is onder politici een tijd lang mode geweest om te zeggen dat er meer geld
moest komen voor het onderwijs, met de bedoeling dat daardoor het onderwijs
ook beter zou worden. Op die manier kregen de onderwijzers in het
basisonderwijs een aardige salarisverhoging. Maar ja, het zijn toch grotendeels
dezelfde mensen, dus die konden niet aanstonds beter lesgeven. (meer…)

Linkse leraren

Wie al wat langer meemaakt wat er in het onderwijs gebeurt zal bij de ophef die er nu is over een meldpunt waar geklaagd kan worden over linkse leraren, misschien denken: zo, dat is eindelijk een koekje van eigen deeg. Want het valt natuurlijk niet te ontkennen dat de onderwijssector al heel lang een terrein is waar de ‘linkse’ politiek een belangrijke rol speelt. Misschien niet vóór de Mammoetwet, toen was alles nog keurig geordend volgens de regels van de verzuiling en waren exameneisen en bevoegdheidseisen veel belangrijker dan persoonlijke meningen of voorkeuren. (meer…)

Veel toetsen, toch weinig leren

Al enige tijd is er een paradox waarneembaar in het onderwijsdebat. Enerzijds wordt bijna algemeen erkend dat de kwaliteit van het onderwijs daalt, dat de beheersing van basisvaardigheden als lezen, schrijven en rekenen veel te wensen overlaat, dat de algemene ontwikkeling van leerlingen heel pover is, dat leerlingen weinig gemotiveerd zijn – maar anderzijds wordt gesproken  over een toename van leerlingen en studenten met stress, met burn-out verschijnselen, over een doorgeschoten toetscultuur. Hoe kunnen die fenomenen samengaan? (meer…)

Misschien een goed idee

In NRC van 19 december las ik een ingezonden stuk van J. Veldman dat wel interessant is. Hij heeft een voorstel om de lerarentekorten in het onderwijs op te lossen. In hoofdzaak als volgt: ‘Bied afgestudeerde universitaire studenten een onderwijsfunctie aan plus scholing ter voorbereiding op de functie, met als tegenprestatie de kwijtschelding van hun studieschuld wanneer zij zich verbinden voor een periode van vijf jaar.’

Dit idee deed mij denken  aan een regeling die aan het begin van de jaren zestig van de vorige eeuw in gebruik was ten aanzien van studerenden die na hun studie in militaire dienst moesten. Ze hadden uitstel gekregen van het vervullen van die dienstplicht om zonder onderbreking te kunnen studeren, maar het was geen afstel. Wie een baan in het onderwijs kon krijgen – en daar was een ernstig lerarentekort – en in het onderwijs werkzaam bleef tot zijn dertigste, hoefde daarna niet meer in dienst. (meer…)